بررسی صنعت داروسازی ایران

نتایج این پژوهش نشان میدهد برندسازی نقش بسیار مهمی در صنعت داروسازی ایفا میکند؛ بهطوریکه بیماران از اینترنت برای شناخت و اطلاع از داروها و بیماریها استفاده میکنند. داروسازان نقش های مهمی در زنجیره تامین، توزیع، عرضه و نظارت دارو دارند. یکی از موثرترین راهکارها جهت حذف و جمعآوری انواع آلایندههای ایجاد شده در محیطهای دارویی، استفاده از جاروبرقی صنعتی داروسازی میباشد. امروز در مشهد شاهد یکی از بهترین دانشکدههای داروسازی هستیم. در طراحی پرسشنامة محققساخته از50 گویه استفاده شده که بر این اساس بعد زمینهای دربرگیرندة 29 سئوال، بعد ساختاری دربرگیرندة 17 سؤال و بعد رفتاری دربرگیرندة 4 سئوال است. همانطور که در شکل 1 نشان داده شده، مدل مفهومی ارائهشدة محمدیان و همکاران (1398) در سه دسته عوامل ساختاری و رفتاری و زمینهای طبقهبندی شده است؛ «عوامل ساختاری دربرگیرندة تمام عناصر، عوامل و شرایط فیزیکی و غیرانسانی سازمان میباشد. عوامل رفتاری دربرگیرندة عوامل و روابط انسانی درون سازمان است و درنهایت عوامل زمینهای شرایط و عوامل محیطی برونسازمانی هستند که محیط سازمان را احاطه میکند و با سازمان تأثیر متقابل دارند و در کنترل سازمان نیستند» (میرزایی اهرنجانی، 1377: به نقل از محمدیان و همکارن، 1388 : 134) که در آن عوامل ساختاری دربرگیرندة پنج مؤلفه اصلی(تشابه برند، نامگذاری نامناسب برند، مقاومت و عدم تخصیص بهینة بودجه، ضعف در ثبات مدیریتی، تکراری و غیرهوشمندانهبودن انتخاب نوع دارو)، عوامل رفتاری دربرگیرندة دو مؤلفة اصلی(نداشتن مهارتهای فردی مدیریتی و نبودِ نگرش مثبت به برند) و عوامل زمینهای دربرگیرندة ده مؤلفة اصلی (پوشش نادرست بیمه، برگشت طولانی سرمایه، نبود فضای مطلوب تبلیغ دارو، قیمتگذاری دستوری دارو، سیاستهای ناپایدار ارزی، فرایند نامناسب ثبت برند، فقدان فضای فعال برندسازی، فضای کادر درمانی، تمایل پزشک به تجویز داروی خارجی، رقابت ناسالم و غیرمنصفانه) است.

صنایع داروسازی بعنوان یکی از شاخه های صنایع با فناوری بالا هر روز فشار بیشتری را از سوی محیط رقابتی، جهت ارائه محصولات دارویی جدید متحمل می شوند. جامعة آماری این پژوهش را کارشناسان بازرایابی شرکتهای داروسازی عضو سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران تشکیل میدهد که تعداد آنها بهطوردقیق مشخص نیست. فریدون سیامکنژاد از فعالین صنعت دارویی که پس از پیروزی انقلاب برای مدتی مسئولیت شرکت دارویی بنیاد مستضعفان را بر عهده داشت در بخشی از کتاب خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی چاپ و منتشر شده است درباره صنعت داروسازی پیش از انقلاب و پس از آن میگوید: در اینکه قبل از انقلاب اقلیت یهودی بیش از دیگر اقلیتها در حرفه و صنعت داروسازی حضور داشتند، شکی نیست، ولی اینگونه نبود که حرفه و صنعت داروسازی در دست یهودیان باشد. برندسازی میتواند برای موفقیت بلندمدت یک شرکت بهویژه برای شرکتهایی که در بازار با خوشههای فراوان (تعداد زیاد خریداران و فروشندگان) و محصولات متمایزکنندة اندک فعالیت میکنند، حیاتی باشد (مظلومی و همکاران، 1397). ازاینرو وقتی یک برند از بین میرود، سرمایهگذاری هنگفت هزینهشده برای ساخت آن نیز از دست میرود.

در مقابل در دنیای برند محصولات دارویی چرخة تحقیق و توسعة طولانیمدت و همراه با خطر و همچنین بسیار گران است (شریفانی و همکاران، 1390 : 42-41). بهطورکلی درزمینة محصولات دارویی برند و برندسازی بهسادگی با تئوریهای برند در حوزة کالاهای مصرفی تطبیقپذیر نیست. برند ثروتی نامشهود است که تأثیرات زیادی بر شرکت دارد و مزایای بسیاری برای شرکت و مشتریان به ارمغان میآورد (کهیاری حقیقت و همکاران، 1397: 72). دریک وضعیت رقابتی، موفقیت یک محصول تا حدود زیادی به تصور مخاطبان هدف از آن بستگی دارد. مجموعه حاضر شرحی است از برخی فرآوردههای داروئی شرکت ابوریحان و اشارات مختصری به دسته دارویی، مشکل دارویی، فارماکوکنیتیک، موارد مصرف، موارد منع مصرف، عوارض جانبی، مقدار و نحوهی مصرف و نوع بستهبندی داروها و نوع تستی که بر روی داروها رد قسمت آزمایشگاه تحقیقات و توسعه و همچنین آزمایشگاه شیمی (کنترل کیفی) انجام شده را دارا میباشد. برندهای مصرفی دارای چرخة عمر و مرحلة تحقیق و توسعه و بازاریابی کوتاهتر هستند که درنهایت میتواند با سالهای طولانی برندسازی سودآور همراه باشد.

بنابراین بازاریابان باید قبل از ایجاد کمپینهای تبلیغاتی آگاهیشان را در مورد بیماری افزایش دهند و نیازهای عاطفی بیمار را درک کنند و تا حد امکان برندهای دارویی را بهگونهای توسعه دهند که اعتماد در محصول را ارتقا دهد. موسوی و همکاران (1398) در مقالة «شناسایی و تبیین پیشرانهای مؤثر در برندسازی تجاری محصولات صنعتی استان لرستان»، هدف پژوهش خود را شناسایی پیشرانهای مؤثر در برندسازی تجاری محصولات صنعتی استان لرستان بیان کرده است. سهم بخش سلامت از GDP کل دنیا حدود ۱۰ درصد و میانگین سرانه جهانی هزینههای سلامت حدود ۱۱۶۰ دلار است که البته، توزیع برابری وجود ندارد و ۲۰ درصد مردم دنیا ۸۰ درصد این مبلغ را به خود اختصاص دادهاند. عزیزی و همکاران (1396)در پژوهش خود باعنوان «الگوی برند موفق در صنعت کاشی و سرامیک با رویکرد نظریة دادهبنیاد» هدف پژوهش خود را شناسایی الگویی برای برندسازی موفق در صنعت کاشی و سرامیک انجام داده است. صیدیفر و همکاران (2015) در پژوهشی با عنوان «ارزیابی سیاست ها و فرایندهای صادرکنندگان موفق دارویی و مقایسهای از سیاست همتای ایرانی»، هدف پژوهش خود را ارزیابی وضعیت صنایع دارویی و شناسایی عوامل مؤثر در صادرات محصولات دارویی در کشورهای صادرکنندة موفق و مقایسة نتایج با وضعیت صنایع داروسازی در ایران و عوامل مؤثر بر تجارب صادرات آنها بیان کردهاند.